Trudno wyobrazić sobie dom bez dachu, co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Z jednej strony stanowi on pierwszą linię ochrony przed deszczem, gradem czy też palącym słońcem. Z drugiej natomiast to od niego w dużej mierze zależy ostateczny kształt budynku. W tym kontekście wybór odpowiedniego rodzaju więźby dachowej nabiera zupełnie nowego znaczenia. Zastanówmy się zatem, czym charakteryzują się poszczególne typy oraz na co zwrócić uwagę podejmując decyzję.

Główne typy więźb dachowych – czym się różnią?

Stelaż, który w założeniu ma przenosić ciężar całej połaci dachowej na nośne ściany budowli, może zostać wykonany na różne sposoby. Jakie rodzaje więźby dachowej są najczęściej stosowane? W ramach zabudowy jednorodzinnej większość inwestorów decyduje się na jeden z trzech typów – krokwiowy, jętkowy oraz płatwiowo-kleszczowy. Taki podział nie wyczerpuje jednak tematu. Niejednokrotnie spotkać można warianty, które stanowią modyfikację wymienionych konstrukcji, a czasem nawet kombinację dwóch technik budowania szkieletu. Przejdźmy zatem do konkretów.

Więźba krokwiowa

Zdecydowanie najprostszy wariant stelaża, w którym głównym elementem podtrzymującym pokrycie dachowe jest zestaw krokwi, czyli ukośnych belek tworzących krzywiznę dachu. W tym modelu krokwie mają jedynie dwa punkty oparcia – na murłatach zakotwiczonych w zewnętrznych ścianach budynku oraz w punkcie styku na szczycie dachu, zwanym kalenicą. Dlatego właśnie nie jest to propozycja dla obiektów o większej powierzchni.

Kiedy wariant krokwiowy będzie optymalny? Aby konstrukcja tego typu pozostała bezpieczna, całkowita rozpiętość połaci nie powinna przekraczać 7 metrów. Poszczególne krokwie powinny mierzyć natomiast około 5 metrów, tworząc tym samym kąt o nachyleniu od 30 do 50 stopni. Pary tych elementów z reguły montuje się z zachowaniem metrowych odstępów.

Niewątpliwą zaletą tego wariantu jest prostota oraz niska cena. Warto jednak pamiętać, że jakość wykonania ma tutaj niebagatelne znaczenie, szczególnie w kontekście trwałości połączeń. Poważnym ograniczeniem jest natomiast nośność modelu krokwiowego – jeśli powierzchnia połaci przekracza wskazane wyżej wymiary, zdecydowanie należy wybrać inne rodzaje konstrukcji więźby dachowej.

Więźba jętkowa

W tym przypadku to właśnie jętki, czyli poziome belki łączące poszczególne pary krokwi, stanowią główny element stabilizujący całą konstrukcję. Z reguły umieszcza się je w połowie wysokości krokwi lub nieco wyżej. Jeśli poddasze ma charakter użytkowy, jętki mogą jednocześnie pełnić funkcję belek stropowych.

Taka więźba dachowa będzie dobrym wyborem dla połaci o nieco większej powierzchni. Rodzaje wykorzystujące belki jętkowe zaleca się przy rozpiętości od 7 do 12 metrów. Bezpieczny kąt nachylenia mieści się natomiast w przedziale od 35 do 60 stopni. Dodatkową opcję stanowi także wzmocnienie konstrukcji ścianami stolcowymi ze słupów opartych na belkach podwalinowych.

Taka więźba dachowa będzie dobrym wyborem dla połaci o nieco większej powierzchni. Rodzaje wykorzystujące belki jętkowe zaleca się przy rozpiętości od 7 do 12 metrów. Bezpieczny kąt nachylenia mieści się natomiast w przedziale od 35 do 60 stopni. Dodatkową opcję stanowi także wzmocnienie konstrukcji ścianami stolcowymi ze słupów opartych na belkach podwalinowych.

Więźba płatwiowo-kleszczowa

Jeśli chodzi o wiązary dachowe, rodzaje wykorzystujące płatwie i kleszcze bez wątpienia należą do najbardziej solidnych. Te pierwsze to nic innego, jak belki biegnące równolegle do kalenicy, wsparte na słupach i połączone bezpośrednio z kleszczami – poprzecznymi elementami, które z obu stron obejmują poszczególne krokwie (z reguły montuje się je co kilka par).

W takim układzie część ciężaru całego dachu przenoszona jest również na strop, dzięki czemu konstrukcja sprawdzi się przy połaciach o większej rozpiętości niż 12 metrów. Również kąt nachylenia może być znacznie niższy – minimum to zaledwie 6 stopni.

Największą przewagą modelu płatwiowo-kleszczowego jest oczywiście jego wytrzymałość – równomierne rozłożenie ciężaru na całej powierzchni budynku czyni z niego świetną opcję zarówno dla dachów stromych, jak i niemal płaskich. Pewnym minusem może natomiast okazać się obecność słupów podporowych, które utrudniają zagospodarowanie poddasza.

Więźby dachowe – inne rodzaje

Właściciele domów jednorodzinnych czasem wychodzą jednak poza utarte schematy, decydując się na montaż nieco bardziej skomplikowanych rodzajów więźb dachowych. Do takich należą chociażby warianty mansardowe, czyli przykład konstrukcji mieszanej, w której stosuje się dwa segmenty belek o różnym nachyleniu. Czasem wybór wiązarów uwarunkowany jest charakterystyką budynku, jak w przypadku układu wieszakowego, gdzie nie ma stropu służącego za punkt podparcia dla słupów. Przed podjęciem ostatecznej decyzji zdecydowanie warto natomiast skonsultować się ze specjalistą, tak by powstała konstrukcja była nie tylko atrakcyjna, ale i bezpieczna dla domowników.