Architektura bez wątpienia podlega trendom i sezonowym modom, które w mniejszym lub większym stopniu definiują ostateczny kształt budowli. W grę wchodzi tutaj również technologia – nowe metody i narzędzia po prostu wypierają stare, najczęściej zresztą słusznie. Z drugiej jednak strony niektóre rozwiązania pozostają ponadczasowe. Więźba dachowa z pewnością do nich należy – ten rodzaj konstrukcji wciąż cieszy się dużą popularnością w zabudowie mieszkalnej, stanowiąc oparcie dla całego pokrycia. Co to jest, z jakich elementów się składa i jak wybrać najlepszą opcję dla własnego domu? Odpowiadamy poniżej.

Więźba dachowa – co to jest?

Według podstawowej definicji to drewniany szkielet dachu, którego głównym zadaniem jest przenoszenie ciężaru połaci na ściany nośne budynku. Co ważne, mowa tutaj nie tylko o masie własnej stelaża, izolacji cieplnej i pokrycia, ale także obciążeń zewnętrznych, takich jak choćby zalegający śnieg. Więźba dachowa wpływa jednak nie tylko na bezpieczeństwo i wytrzymałość obiektu – w praktyce definiuje ona również kształt domu, a tym samym jego walory estetyczne. W przeciwieństwie do gotowych wiązarów jest ona składana dopiero na dachu budynku.

Z jakiego drewna wykonuje się więźbę dachową?

Jakość materiału konstrukcyjnego odgrywa w tym przypadku bardzo istotną rolę – mówimy w końcu o elemencie, od którego zależy bezpieczeństwo całej rodziny. Do budowy więźby dachowej zazwyczaj wykorzystuje się sosnę, świerk lub jodłę, nieco rzadziej natomiast modrzew. Ten ostatni wyróżnia się dużą odpornością na grzyby i szkodniki, lecz niestety idzie to parze z odpowiednio wyższą ceną.

Oprócz gatunku drewna istotny jest również sposób jego obróbki i sezonowania. Nie bez powodu do budowy więźby dachowej zaleca się wykorzystanie elementów suszonych komorowo. Używając belek i krokwi o zbyt dużej wilgotności (powyżej 23%), narażamy całą konstrukcję na odkształcenia. Podstawową i powszechnie stosowaną formą jest tarcica – obrzynana lub strugana. Drewno klejone wzdłużnie sprawdzi się natomiast w przypadku długich segmentów.

Kolejnym parametrem, na który trzeba zwrócić uwagę projektując więźbę dachową, jest klasa drewna. Złoty standard to C24 – elementy konstrukcyjne opatrzone tym certyfikatem wyróżniają się wilgotnością na poziomie zaledwie 16%. Liczba tego symbolu odpowiada natomiast wytrzymałości na zginanie, którą w tym przypadku określa wartość 24 MPa. W praktyce przekłada się to na niemal 250 kg maksymalnego ciężaru na każdy cm2. Dodatkową zaletą są również wygładzone boki uzyskiwane w procesie czterostronnego strugania, które zwiększają ognioodporność.

Więźba dachowa – z czego się składa?

Skoro wiemy już, co to jest więźba dachowa, pora pochylić się nieco niżej nad jej budową. Choć ogólne założenia i funkcje wydają się proste, nadal mamy tutaj do czynienia ze stosunkowo złożoną konstrukcją, na którą składa się wiele elementów. Oto najważniejsze z nich:

• Murłaty – poziome łaty drewniane stanowiące podstawę dla krokwi, zakotwiczone bezpośrednio w murze.
• Krokwie – pochyłe belki oparte na murłatach, tworzące krzywiznę dachu.
• Kalenica – szczyt dachu, czyli punkt styku krokwi.
• Płatwie – belki wspierające krokwie, montowane równolegle do kalenicy.
• Słupy – pionowe filary poprawiające stabilność konstrukcji.
• Belki podwalinowe – elementy będące podstawą dla słupów.
• Miecze – ukośne wzmocnienia słupów.

Warto pamiętać, że więźba może składać się z jeszcze większej liczby elementów, w zależności od typu i poziomu skomplikowania konstrukcji.

Rodzaje więźby dachowej

Jeśli chodzi o konkretne typy więźby dachowej, zdecydowanie królują trzy główne warianty, cieszące się największa popularnością wśród właścicieli domów jednorodzinnych.

• Krokwiowy – podstawowa i najprostsza wersja tej konstrukcji, która niesie za sobą jednak pewne ograniczenia. Stosuje się ją wtedy, gdy rozpiętość ścian zewnętrznych budynku nie przekracza 7 m. Z uwagi na nieskomplikowany układ może być prefabrykowana.
• Jętkowy – ten rodzaj wyróżnia się dodatkiem jętek, czyli poprzecznych belek łączących poszczególne pary krokwi (zazwyczaj montuje się je w połowie ich długości). Dzięki nim wariant ten sprawdzi się także w przypadku dachów o większej powierzchni.
• Płatwiowo-kleszczowy – w tej konstrukcji rolę wzmocnień pełnią płatwie montowane równolegle do kalenicy dachu, słupy podpierające krokwie, a także łączące je kleszcze. Taki układ zapewnia równomierne rozłożenie ciężaru po całej połaci dachu, jednocześnie ograniczając jednak przestrzeń użytkową.

Projektując więźbę dachową do własnego domu, należy wcześniej skontaktować się ze specjalistą. To bardzo istotny element z punktu widzenia bezpieczeństwa użytkowników budynku, a także trwałości samej konstrukcji – jakiekolwiek niedociągnięcia w tym zakresie mogą nieść poważne konsekwencje.